Di chỉ người Việt cổ đầu tiên ở Hà Nội nguy cơ bị ‘xóa sổ’

Sáng 11/7, Sở Văn hóa, thể thao Hà Nội tổ chức tọa đàm khoa học Đánh giá giá trị và đề xuất phương án bảo tồn di chỉ khảo cổ học ở Vườn Chuối.

Giáo sư khảo cổ học Lâm Thị Mỹ Dung, cho biết Vườn Chuối rộng 19.000 m2, được phát hiện từ năm 1969, nằm trên cánh đồng thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Liền kề đó là Gò Chùa Gio, Gò Chiền Vậy, Gò Rền Rắn.. tạo thành phức hợp di tích giai đoạn Tiền Đông Sơn và Đông Sơn. Đến nay Vườn Chuối trải qua 8 đợt khai quật.

Giáo sư Dung nhấn mạnh đây là di tích hiếm hoi chứa đựng dấu tích sinh sống của cư dân từ 3.000-1.000 năm cách ngày nay. Qua đó có thể tìm hiểu đời sống tinh thần của cư dân châu thổ sông Hồng.

Thạc sĩ Trần Văn Tùy, bảo tàng Hà Nội, dẫn chứng giá trị Vườn Chuối thể hiện qua 8 lần khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện 29 ngôi mộ tiền sử, 350.000 mảnh gốm, 50 hiện vật gốm vỡ và nguyên vẹn, 216 hiện vật đồng, 11 hiện vật sắt, 1000 hiện vật gỗ và xương…

Ông Tùy nhận định Vườn Chuối tồn tại ba tầng văn hóa từ Đồng Đậu (3.500-3.000 năm), văn hóa Gò Mun (3.000-2.500 năm) cho đến văn hóa Đông Sơn (2.500-1.800 năm) cách ngày nay, thậm chí là thời Bắc thuộc.

“Đây là địa điểm cư trú lâu dài của người Việt cổ, góp phần cung cấp đầy đủ chứng cứ lịch sử về sự có mặt của con người rất sớm trên địa bàn Hà Nội. Hơn nữa còn chứng minh nguồn gốc bản địa và lịch sử dân tộc Việt Nam thời tiền sơ sử”, ông Tùy phát biểu.

Khai quật khảo cổ học tại Vườn Chuối. Ảnh: Nguyễn Văn Huy

Khai quật khảo cổ học tại Vườn Chuối. Ảnh: Nguyễn Văn Huy

Theo Thạc sĩ Hoàng Văn Diệp, Đại học Quốc gia Hà Nội, Vườn Chuối là di tích khảo cổ học cực kỳ quan trọng chứng minh quá trình chiếm lĩnh khu vực đồng bằng của cư dân cổ Bắc Việt Nam. Cư dân Vườn Chuối làm nông nghiệp, dùng đồ gốm đun nấu và đựng, biết làm công cụ sản xuất, vũ khí, đồ trang sức bằng đá ngọc…

Đây là chủ nhân đầu tiên của vùng Hà Nội ngày nay, làm nền tảng cho sự phát triển của Tống Bình, Đại La, Thăng Long, Hà Nội.

Nguy cơ bị xóa sổ

Tại tọa đàm, nhiều nhà khoa học lo ngại di chỉ Vườn Chuối đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ hoàn toàn do nằm trong dự án xây dựng khu đô thị Kim Chung-Di Trạch.

Tiến sĩ Bùi Văn Liêm, Viện phó Khảo cổ học nêu thực trạng, nhà khoa học đến Vườn Chuối trước thì “nhà phá hoại” đến sau bởi tình trạng đào trộm, buôn bán di vật ở đây chưa được kiểm soát.

Để bảo vệ di tích, Phó giáo sư Phạm Mai Hùng, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đề xuất, trước tiên cơ quan chức năng nên tập kết các hiện vật đã khai quật về kho bảo quản tại bảo tàng Hà Nội, trưng bày để công chúng biết giá trị. Sau đó, thành phố Hà Nội cần xếp hạng di tích lịch sử cho Vườn Chuối.

Đồ đá khai quật tại Vườn Chuối. Ảnh: Nguyễn Văn Huy.

Đồ đá khai quật tại Vườn Chuối. Ảnh: Nguyễn Văn Huy.

Thạc sĩ Trần Văn Tùy chia sẻ lo ngại, nếu thành phố Hà Nội không có biện pháp bảo vệ kịp thời, Vườn Chuối sẽ bị xóa sổ trong tương lai gần. “Khi dự án xây khu đô thị được triển khai thì sẽ hủy hoại nghiêm trọng di tích khảo cổ học quan trọng này”, ông Tùy nói.

Dẫn Luật Di sản, ông Tùy đề xuất Hà Nội tạm ngừng thi công xây dựng khu đô thị để quyết phương án bảo tồn.

Ông Hoàng Văn Diệp ủng hộ bảo tồn nguyên trạng di tích và xây nhà trưng bày tại Vườn Chuối. “Cần điều chỉnh quy hoạch để Vườn Chuối thành công viên khảo cổ học. Việc này là khả thi bởi chưa có công trình kiên cố trên di tích”, ông Diệp nói.