Sen – tổng quát, ý nghĩa và công dụng của cây sen

Hãy cùng với Sen Đại Việt tìm hiểu về cây Sen – loài cây quen thuộc, tượng trưng cho sự thanh cao, bất khuất của con người trước mọi nghịch cảnh. Hình tượng hoa sen đi vào đời sống với nhiều ý nghĩa và công dụng tuyệt vời.

Sen – mô tả tổng quát

– Sen có tên gọi khác là quỳ, liên. một loại thực vật mọc dưới nước, thân rễ có hình trụ, mọc trong bùn thường được gọi là ngó sen (hoặc ngẫu tiết). Ngó sen có thể ăn được.

– Lá (hay còn gọi là liên diệp) mọc lên khỏi mặt nước. Cuống của lá dài, có gai nhỏ. Phiến lá hình khiên, to, đường kính khoảng 60-70cm có gân toả thành hình tròn.

– Hoa to, có màu đỏ hồng hoặc trắng; đều lưỡng tính.

– Đài 3-5, và có màu lục.

– Tràng sen bao gồm rất nhiều cánh màu hồng hoặc trắng một phần, những cánh bên ngoài còn có màu lục như lá và đài.

– Nhị nhiều, bao phấn 2 ô, nứt theo một kẽ dọc. Trung đới mọc dài ra thành một phần hình trắng thường gọi là gạo sen dùng để ướp chè. Nhiều lá noãn rời nhau đựng trong một đế hoa loe ra thành hình nón ngược gọi là gương sen hay liên phòng. Mỗi lá noãn có 1-2 tiểu noãn.

– Quả (hay còn gọi là hạt sen) chứa một hạt (liên nhục) không nội nhũ. Hai lá mầm dày. Chồi mầm (liên tâm) gồm 4 lá non gập vào phía trong.

 

 

 

Ở nước ta, Sen được trồng ở nhiều nơi. Loại đất có đặc điểm tự nhiên rất thích hợp cho cây sen phát triển chính là đất phèn, bởi vậy vùng trồng sen số lượng lớn phải kể đến các tỉnh thuộc đồng bằng sông cửu long như: Đồng Tháp, Long An, Tây Ninh, An Giang…. Ở miền Trung nổi bật nhất Sen được trồng ở Huế và trở thành đặc trưng của mảnh đất này, ngoài ra Quảng Trị, Quảng Nam cũng có những vùng trồng nhỏ lẻ của các hộ gia đình. Ở miền Bắc, sen đươc trồng trong các ao hồ nhỏ với quy mô ít hơn, được phân bổ ở các vùng như: Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hòa Bình…

 

Ý nghĩa của Sen

Hình tượng hoa sen có vài trò rất quan trọng trong các công trình kiến thúc, điêu khắc và tác phẩm văn hóa nghệ thuật trải dài trong nhiều thế kỷ. Trong đời sống và văn hóa của người Việt, Sen được xem là loài hoa cao quý. Chỉ có cây sen mới hội tụ đầy đủ trong mình ý nghĩa triết học – nhân sinh cao quý, là ý nghĩa về âm dương ngũ hành và sức vươn dậy của một ý chí sống mãnh liệt như dân tộc Việt. Sen bắt đầu ủ mầm trong bùn đất, mà là ở vị trí cực cách bức, tối khuất, nhơ bẩn và từ vị trí đó sen nở mầm kiên nhẫn vươn lên.

Phật giáo lấy hoa sen làm Phật đài, biểu tượng tinh thần về 5 điều cơ bản: tính vô nhiễm, tính thanh lọc, tính thuỳ mị của mùi hương, tính thuần khiết và tính kiên nhẫn.

Ngoài Phật học, Sen còn mang giá trị triết học về âm dương ngũ hành và đây cũng là một cơ sở Phật học dụng nghĩa cho Phật đài – Yên hoa tạng thế giới.

Công dụng của Sen

Sen không chỉ là loài hoa đẹp mà còn là cây trồng có giá trị kinh tế cao vì dễ trồng và hầu hết các bộ phận như hoa, ngó, hạt, củ, lá… đều có thể sử dụng được.

Sen được trồng để phục vụ cho du lịch, nhiếp ảnh. Hiện nay, có rất nhiều cánh đồng sen độc đáo ở Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng Nam … được trồng để phục vụ cho du khách tham quan, các bạn trẻ chụp hình để lưu lại khoảng khoắc đẹp bên loài hoa tinh khiết này.

Sen được trồng để dệt làm lụa tơ sen, là sản phẩm độc đáo trên thị trường thời trang cao cấp.

Sen trồng để làm cảnh, trang trí. Một cây sen được trồng trong chậu cây cảnh nhỏ đặt ở góc sân nhà để hứng nắng mặt trời hay một bình hoa sen giữa căn phòng khách là những điểm nhấn cho ngôi nhà thêm tươi mới là lựa chọn của rất nhiều gia đình hiện nay.

Sen trồng để làm thực phẩm và chế biến thức ăn: nhị hoa dùng để ướp chè; ngó sen dùng làm gỏi, nấu súp; củ sen dùng để hầm; hạt sen dùng làm mứt, nấu chè, nấu canh; tâm sen dùng làm thuốc an thần, giải nhiệt… đến ngay lá sen tưởng là thứ bỏ đi nhưng vẫn có thể dùng để gói xôi, cốm tạo nên hương thơm dịu dàng rất riêng, lá sen bánh tẻ là nguyên liệu chính để sản xuất ra tinh chất lá sen tươi.

Sen là vị thuốc quý trong Đông y. Hạt sen có vị ngọt, tính bình, bổ dưỡng, dùng để chữa trị chứng suy nhược, an thần; tâm sen vị đắng, trị sốt cao mê sảng, huyết áp cao; gương sen vị đắng, tính ôn, dùng trị các chứng ra máu…

Các bạn hãy theo dõi thêm các bài viết của Sen Đại Việt để nắm thêm nhiều thông tin chi tiết về cây sen bạn nhé.